Δια ζώσης ή εξ αποστάσεως ψηφοφορία; Γιατί η δημοκρατική συμμετοχή δεν πρέπει να έχει γεωγραφικά όρια

Κάθε εκλογική διαδικασία σε έναν σύλλογο, ένα σωματείο, μια ένωση ή μια ομοσπονδία αποτελεί κάτι περισσότερο από μια τυπική διοικητική υποχρέωση. Είναι μια σημαντική στιγμή συλλογικής έκφρασης, δημοκρατικής συμμετοχής και διαμόρφωσης του μέλλοντος του φορέα.

Η εκλογική διαδικασία είναι η ευκαιρία των μελών να συναντηθούν, να ανταλλάξουν απόψεις, να ενημερωθούν για τις υποψηφιότητες, να συζητήσουν για την πορεία του οργανισμού τους και, τελικά, να επιλέξουν εκείνους που θα τους εκπροσωπήσουν.

Στην εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας, όμως, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: Είναι απαραίτητο η συμμετοχή σε μια εκλογική διαδικασία να προϋποθέτει πάντοτε τη φυσική παρουσία του ψηφοφόρου;

Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι «δια ζώσης ή ηλεκτρονικά». Μπορεί να είναι και τα δύο.

Η αξία της φυσικής παρουσίας: Η δημοκρατία είναι και ανθρώπινη υπόθεση

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η δια ζώσης συμμετοχή έχει μια ιδιαίτερη αξία.

Η Γενική Συνέλευση, η συνάντηση των μελών, η συζήτηση για τα προβλήματα και τις προοπτικές ενός συλλόγου, η προσωπική επαφή και η αίσθηση ότι αποτελούμε μέρος μιας κοινότητας είναι στοιχεία που δύσκολα αντικαθίστανται από οποιαδήποτε ψηφιακή εφαρμογή.

Η φυσική παρουσία:

• Ενισχύει τη συλλογικότητα: Τα μέλη συναντιούνται, επικοινωνούν και αισθάνονται ενεργά μέρος του φορέα τους.
• Διευκολύνει τον διάλογο: Δημιουργούνται ευκαιρίες για ανταλλαγή απόψεων, ερωτήσεις, προβληματισμούς και ουσιαστική συζήτηση.
• Καλλιεργεί την εμπιστοσύνη: Η προσωπική επαφή ενισχύει τις ανθρώπινες σχέσεις και την αίσθηση κοινής ευθύνης.
• Διατηρεί την παράδοση: Για πολλούς συλλόγους, η εκλογική διαδικασία αποτελεί μια σημαντική στιγμή της ιστορίας και της ταυτότητάς τους.

Η τεχνολογία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως λόγος εγκατάλειψης αυτών των αξιών. Αντίθετα, πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά, διατηρώντας όσα έχουν σημασία και βελτιώνοντας όσα μπορούν να γίνουν ευκολότερα.

Η πραγματικότητα της σύγχρονης συμμετοχής: Όταν η φυσική παρουσία δεν είναι πάντα εφικτή

Ας αναλογιστούμε, όμως, την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλά σωματεία και σύλλογοι.

Ένα μέλος μπορεί να κατοικεί σε διαφορετική πόλη ή ακόμη και στο εξωτερικό. Μπορεί να εργάζεται τις ώρες διεξαγωγής των εκλογών, να έχει οικογενειακές υποχρεώσεις, να αντιμετωπίζει προβλήματα μετακίνησης ή να αδυνατεί προσωρινά να μεταβεί στον χώρο διεξαγωγής της ψηφοφορίας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιθυμία συμμετοχής μπορεί να υπάρχει, αλλά οι πρακτικές συνθήκες να την εμποδίζουν.

Και εδώ προκύπτει ένας ουσιαστικός προβληματισμός:

Θα πρέπει ένα μέλος να στερείται τη δυνατότητα να συμμετάσχει στις εκλογές του φορέα του απλώς και μόνο επειδή δεν μπορεί να βρίσκεται τη συγκεκριμένη ημέρα και ώρα σε έναν συγκεκριμένο χώρο;

Η εξ αποστάσεως ηλεκτρονική ψηφοφορία έρχεται να απαντήσει ακριβώς σε αυτή την ανάγκη.

Δεν καταργεί τη σημασία της φυσικής παρουσίας. Διευρύνει τις δυνατότητες συμμετοχής, προσφέροντας μια εναλλακτική οδό σε όσους δεν μπορούν να παρευρεθούν.

Η εξ αποστάσεως ψηφοφορία ως εργαλείο διεύρυνσης της συμμετοχής

Η ηλεκτρονική ψηφοφορία επιτρέπει στα μέλη να συμμετέχουν από τον τόπο όπου βρίσκονται, χρησιμοποιώντας τον υπολογιστή, το tablet ή το κινητό τους τηλέφωνο.

Η αξία της δεν περιορίζεται στην ευκολία που προσφέρει. Αφορά κυρίως τη δυνατότητα να μειωθούν τα πρακτικά εμπόδια που χωρίζουν ένα μέλος από την ενεργή συμμετοχή στα κοινά του φορέα του.

Τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα είναι:

1. Κατάργηση των γεωγραφικών περιορισμών

Τα μέλη που βρίσκονται μακριά από την έδρα του συλλόγου ή κατοικούν σε διαφορετικές περιοχές μπορούν να συμμετέχουν χωρίς να απαιτείται μετακίνηση.

2. Ευελιξία στον χρόνο συμμετοχής

Η δυνατότητα συμμετοχής μέσα στο προκαθορισμένο χρονικό διάστημα της ψηφοφορίας διευκολύνει όσους έχουν επαγγελματικές ή οικογενειακές υποχρεώσεις.

3. Διευκόλυνση της συμμετοχής περισσότερων μελών

Όταν περιορίζονται τα πρακτικά εμπόδια, δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση μελών που διαφορετικά ενδεχομένως δεν θα συμμετείχαν.

4. Απλούστευση της εκλογικής οργάνωσης

Η ηλεκτρονική διαδικασία μπορεί να μειώσει μέρος της οργανωτικής επιβάρυνσης που συνεπάγονται οι μετακινήσεις, η φυσική εξυπηρέτηση των ψηφοφόρων και η διαχείριση μεγάλου αριθμού συμμετεχόντων.

5. Αξιοποίηση της τεχνολογίας με ουσιαστικό σκοπό

Η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία όταν επιλύει υπαρκτά προβλήματα και δεν αποτελεί απλώς μια εντυπωσιακή προσθήκη στην καθημερινότητα ενός οργανισμού.

Γιατί να επιλέξει ένας φορέας τον συνδυασμό των δύο μεθόδων;

Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα προσέγγιση δεν είναι η επιλογή μεταξύ φυσικής και ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, αλλά η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων και των δύο.

Ένας σύλλογος μπορεί να συνεχίσει να πραγματοποιεί τη Γενική του Συνέλευση με φυσική παρουσία, να διατηρεί τον διάλογο μεταξύ των μελών του, να παρουσιάζει τις υποψηφιότητες και να ενισχύει την εσωτερική του συνοχή, προσφέροντας παράλληλα τη δυνατότητα ηλεκτρονικής συμμετοχής στα μέλη που δεν μπορούν να παρευρεθούν.

Με αυτόν τον τρόπο, η φυσική παρουσία και η ψηφιακή συμμετοχή δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά.

Λειτουργούν συμπληρωματικά.

Η τελική επιλογή του τρόπου διεξαγωγής πρέπει βεβαίως να λαμβάνει υπόψη το καταστατικό, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις ειδικές απαιτήσεις κάθε φορέα.

Η τεχνολογία χρειάζεται εμπιστοσύνη

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική προϋπόθεση: Η ηλεκτρονική ψηφοφορία δεν μπορεί να στηρίζεται απλώς στην ευκολία χρήσης μιας εφαρμογής.

Μια εκλογική διαδικασία πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη σε όλους τους συμμετέχοντες.

Η ταυτοποίηση του ψηφοφόρου, η διασφάλιση της μυστικότητας της ψήφου, η αξιοπιστία της καταμέτρησης, η διαφάνεια και η ασφάλεια της διαδικασίας αποτελούν βασικές απαιτήσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή και την αξιοποίηση μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Δεν είναι τυχαίο ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει εκδώσει τη Σύσταση CM/Rec(2017)5, η οποία καθορίζει πρότυπα για την ηλεκτρονική ψηφοφορία, καλύπτοντας ζητήματα όπως η καθολικότητα και η ισότητα της ψήφου, η μυστικότητα, η διαφάνεια, η λογοδοσία, η αξιοπιστία και η ασφάλεια.

Η εμπιστοσύνη δεν προκύπτει από την τεχνολογία και μόνο. Προκύπτει από τον σωστό σχεδιασμό, τις κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας και τη σαφή ενημέρωση των ψηφοφόρων.

@ρχαιρεσίες: Η τεχνολογία στην υπηρεσία της συμμετοχής

Στην πλατφόρμα @ρχαιρεσίες, πιστεύουμε ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τη δημοκρατική συμμετοχή και όχι να την περιορίζει σε μία μόνο μορφή.

Δημιουργήσαμε μια διαδικτυακή εφαρμογή ηλεκτρονικών ψηφοφοριών, με στόχο να διευκολύνουμε τους συλλόγους, τα σωματεία, τις ενώσεις και τις ομοσπονδίες στην οργάνωση και διεξαγωγή των εκλογικών τους διαδικασιών.

Μέσα από την πλατφόρμα @ρχαιρεσίες, η εξ αποστάσεως ψηφοφορία γίνεται μια διαθέσιμη επιλογή για τους φορείς που επιθυμούν να δώσουν στα μέλη τους τη δυνατότητα συμμετοχής ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο βρίσκονται.

Δεν επιδιώκουμε να αντικαταστήσουμε τη Γενική Συνέλευση, την προσωπική επικοινωνία ή την αξία της φυσικής παρουσίας.

Επιδιώκουμε να προσθέσουμε μια ακόμη δυνατότητα, ώστε κανένα μέλος να μην αποκλείεται από τη συμμετοχή μόνο εξαιτίας πρακτικών δυσκολιών μετακίνησης ή παρουσίας.

Γιατί η συμμετοχή δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την απόσταση που χωρίζει ένα μέλος από την έδρα του συλλόγου του.

Η ουσία δεν είναι πού ψηφίζουμε, αλλά να μπορούμε να συμμετέχουμε

Οι σύλλογοι, τα σωματεία και οι ενώσεις στηρίζονται στα μέλη τους. Η ενεργή συμμετοχή τους είναι αυτή που διατηρεί ζωντανή τη συλλογική δράση, ενισχύει τη δημοκρατική λειτουργία και διαμορφώνει το μέλλον κάθε οργανισμού.

Η δια ζώσης παρουσία έχει τη δική της αναντικατάστατη αξία. Η ψηφιακή τεχνολογία, από την άλλη, προσφέρει νέες δυνατότητες, μειώνει εμπόδια και διευρύνει τους τρόπους με τους οποίους τα μέλη μπορούν να συμμετέχουν.

Το ζητούμενο δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στην παράδοση και την τεχνολογία.

Είναι να αξιοποιήσουμε και τα δύο με τρόπο που ενισχύει τη συλλογικότητα και σέβεται τα δικαιώματα των μελών.

Γιατί μια σύγχρονη εκλογική διαδικασία δεν χρειάζεται λιγότερη συμμετοχή με φυσική παρουσία. Χρειάζεται περισσότερες δυνατότητες συμμετοχής για όλους.

@ρχαιρεσίες – Η τεχνολογία στην υπηρεσία της δημοκρατικής συμμετοχής.